Detail van het Straatje van Vermeer, dat volgens twee kunsthistorici toch niet in de Vlamingstraat kan liggen. Maar waar dan wel?
Detail van het Straatje van Vermeer, dat volgens twee kunsthistorici toch niet in de Vlamingstraat kan liggen. Maar waar dan wel?

Kunsthistorici: Vlamingstraat is niet het 'Straatje van Vermeer'

Vlamingstraat 40-42 is toch niet het huis dat Johannes Vermeer gebruikte als onderwerp voor het schilderij dat bekend staat als het Straatje van Vermeer. Dat beweren kunsthistorici Gert Eijkelboom en Gerrit Vermeer in het zomernummer van het Tijdschrift voor historische geografie.

DELFT - Twee jaar geleden haalde kunsthistoricus Frans Grijzenhout van de Universiteit van Amsterdam het nieuws: hij had de exacte locatie van het 'Straatje van Vermeer' gevonden. Het nieuws viel samen met een tentoonstelling over het Straatje in het Rijksmuseum en later in Museum Prinsenhof Delft. Het schilderij kwam na eeuwen weer tijdelijk in Delft te hangen. Kunsthistorici Gert Eijkelboom en Gerrit Vermeer deze theorie over de plaatsing van het schilderij in twijfel. Volgens hen is nog altijd niet onomstotelijk aangetoond dat het schilderij een situatie afbeeldt die werkelijk bestaan heeft. Daarvoor zou nauwkeurige topografische informatie nodig zijn over het aangewezen adres en die ontbreekt.

Maar ook het bewijs dat wordt aangevoerd om het schilderij te plaatsen in de Vlamingstraat berust volgens hen op drijfzand. Het archiefstuk dat daarbij is gebruikt, de Legger vant Diepen der Wateren binnen de Stad Delft uit 1667, is hooguit een aanwijzing, maar geen bewijs.

Bovendien strookt de informatie op deze 'legger' op essentiële punten niet met de vroegste kadastrale kaart, de uiterst nauwkeurige minuut uit 1832, zeggen ze.
Volgens de beide auteurs is bij de reconstructie van de ruimtelijke configuratie van stegen en huizen selectief gebruik gemaakt van bronnen. Daarom kan die volgens de historici niet als bewijs dienen voor een plaatsing in de Delftse Vlamingstraat.

Waar dan wel?

Als het Straatje niet de Vlamingstraat is, welke plaats beeldde de schilder dan wel af? Op die vraag geven Gert Eijkelboom en Gerrit Vermeer geen antwoord. "We weten niet of die vraag ooit zal en kan worden beantwoord, want het lijkt er op dat Vermeers wereldberoemde werk een allegorische voorstelling is, die hij samenstelde uit verschillende elementen en plekken", aldus de kunsthistorici.

Het artikel van Gert Eijkelboom en Gerrit Vermeer, 'Het Straatje van Vermeer: bedenkingen bij de vermeende postcode' is gepubliceerd in het Tijdschrift voor historische geografie, jaargang 2017, nummer 2.

Meer berichten

Shopbox