Logo delftsepost.nl


terug in de tijd

Loterij veroorzaakt goudkoorts, gasthuis zoekt nieuwe inkomsten

Door Henk van der Beek

Een ware goudkoorts maakte zich meester van de stad, ruim vierhonderd jaar geleden. De meesters van het gasthuis aan de Koornmarkt waren hiervoor verantwoordelijk. Zij hadden in 1562 een grote loterij uitgeschreven en een heuse goudschat beschikbaar gesteld. Voor de winnaars stond een fortuin aan gouden munten, zilveren schalen en rijk versierde bekers klaar.

Delft - De belangstelling was overweldigend, Delftenaren van alle rangen en standen deden mee, in de hoop hun slag te slaan. De goudkoorts bleef echter niet beperkt tot Delft, tot ver buiten de stad schreven gelukzoekers zich in. Tot groot genoegen van het gasthuis, dat wilde zoveel mogelijk loten aan de man brengen. De loterij was immers bedoeld om de kas van de instelling flink te spekken.

Het gasthuis had dringend nieuwe inkomsten nodig, de verpleging van de zieke en hulpbehoevende Delftenaren die er al (sinds 1252) konden aan kloppen, kostte veel geld. De kosten namen alleen maar toe, met name door het groeiend aantal zieken dat hulp zocht in het gasthuis. De pestepidemie die Europa teisterde in de zestiende eeuw waren niet alleen menselijke tragedies. Ze betekenden ook een aanslag op de financiële reserves van de instelling, de schulden groeiden. Om de voortgang van de ziekenzorg niet in gevaar te brengen, besloten de bestuurders van het gasthuis een loterij op poten te zetten.

Opzienbarend was dat zeker niet, een loterij was in die tijd al een beproefde manier om geld bij elkaar te krijgen. Er ging een keurige brief naar koning Filips 11, met het verzoek om deze loterij goed te keuren, de landsheer ging in 1562 akkoord. Filips bepaalde bovendien dat de deelnemers tijdens de loterij, vijftien dagen ervoor en vijftien dagen erna ongestoord in Delft mogen verblijven. Dat betekende dat ze niet het risico hoefden te lopen om te worden opgepakt voor schulden die ze nog hadden uitstaan. Met de benodigde toestemming op zak, gingen de gasthuismeesters aan de slag. Ze bestelden grote hoeveelheden papier, dat nodig was voor het registreren van de deelnemers. Opdrachten gingen uit naar zilversmeden, die de prijzen moesten maken.

Volgende week deel twee.

reageer als eerste
Meer berichten