Vensterloos (Illustratie: Wim Houben)
Vensterloos (Illustratie: Wim Houben) (Foto: Wim Houben)

De Waarheid zoeken, de Liefde vinden

Door Filosoof Hubertus Bahorie

...en de Kunst van het Discrimineren

Het was nacht, stikdonkere nacht. Veertig rovers zaten om een kampvuur en de roverhoofdman zei: 'Geert, vertel eens wat!'. En Geert begon: "Het was nacht, stikdonkere nacht. Veertig rovers zaten om een kampvuur en de roverhoofdman zei: 'Geert, vertel eens wat!'. En Geert begon: 'Het was nacht, stikdonkere nacht. Veertig rovers zaten om een kamp…'."

Delft - Het woord discriminatie valt nogal eens en in dat soort situaties blijkt het uitermate gunstig om een etymologisch woordenboek te pakken. Want waar hebben we het over? Wat is discriminatie eigenlijk? En wat blijkt dan? Dat het begrip verwijst naar een heel bijzonder vermogen. Discrimineren betekent 'welbewust kunnen onderscheiden'. Een mogelijkheid die de struisvogel niet altijd blijkt te bezitten... De Geert uit het verhaal is ongelooflijk slim (en lui) wanneer hij met opzet de situatie waarin hij verkeert tot een eindeloze geschiedenis maakt. Minder slim is hij die in de ban van het verhaal meegaat met de woorden, zonder te beseffen in een retorische valstrik gevangen te zijn geraakt. Iets dat ook de toehoorders van de Sofisten, die graag met logica speelden, op de markt van Athene regelmatig overkwam. Wijsheid is echter geen kwestie van logica en gelijk krijgen. Wat daarvoor nodig is, is openheid, een onderzoekende houding en een grondig besef van onwetendheid. Wijsheid blijkt, al-dan-niet, uit de gevolgen van je daden! Van mensen die wijs geworden waren zei men vroeger dat zij 'de jaren des onderscheids' hadden bereikt. Want wie door levenservaringen uiteindelijk wijzer is geworden, staat anders in het leven. In zijn drieluik 'Wegen der Vrijheid' schrijft Sartre over een arme filosofiedocent, Mathieu Delarme, die in de loop van het verhaal als mens volgroeit en verantwoordelijkheid neemt voor al zijn daden. Hij leert inzien wat vrijheid in het leven werkelijk betekent. Sartre onderkende de ontzagwekkende kracht van het menselijke onderscheidingsvermogen en noemde dit eerste boek uit het drieluik dan ook… 'De jaren des Onderscheids'. Wie het onderscheiden van mensen die verschillend zijn verwart met het als ongelijk waarderen van deze mensen, zal snel voorkeuren ontwikkelen en afkeren krijgen. Mensen worden dan tegen het licht gehouden van wat al-dan-niet goed uitkomt. En zo ontstaat het pejoratieve discrimineren. Wie zich daaraan schuldig maakt, wordt al snel zelf bang om voor minder versleten te worden en juist die angst maakt dat daarvan voortdurend tekenen te zien zijn. Door tekenen van discriminatie te ervaren, lopen we het gevaar met anderen te gaan doen wat we zelf niet willen ondergaan. Er ontstaan zo een scheidingspatroon en een voor-oordelende houding. Eenmaal daarvan in de ban wordt het moeilijk om nog in situaties de eigen rol te discrimineren. De waarheid omtrent mensen wordt dan niet meer gezocht en de liefde daardoor te weinig gevonden (J. Slaats). Dan wordt het nacht, een stikdonkere nacht, waarin slechts nog 40 rovers rondom een kampvuur zitten…

Meer berichten