De bovenkant van de Delftse Watertoren (Foto: Justyna van Grootveld).
De bovenkant van de Delftse Watertoren (Foto: Justyna van Grootveld). (Foto: Justyna van Grootveld)

Sanitaire revolutie circulaire economie

Door: Geert van Grootveld

Duurzaam Delft

De industriële revolutie betekende ook het begin van de verstedelijking. Mensen van het platteland trokken daarnaartoe. Want daar was werk. En dus toekomst.

Delft - Het gevolg was in korte tijd een grote hoeveelheid mensen op een kluitje. En dat leidde tot onhygiënische toestanden. Stank in de straten. Vuile, sterk verontreinigde grachten. Met ernstige ziekten als gevolg, zoals cholera. Deze leidde veelal tot de dood. De blauwe dood, zoals die ook wel werd genoemd, vanwege de blauwe gelaatskleur van de overledene. Rond 1880 lag het sterftecijfer in Delft zo'n 30% boven het landelijk gemiddelde. Vastgesteld werd dat sterk vervuild drinkwater de belangrijkste oorzaak was.

De sanitaire revolutie voltrok zich. Drink- en afvalwater werden aparte trajecten. Drinkwater mocht niet meer van vervuild grachtenwater afkomstig zijn. Het afval mocht niet meer in het oppervlaktewater geloosd worden. En zo geschiedde. In 1887 werd bij Monster begonnen met de winning van schoon duinwater door de Delftsche Duinwaterleiding. In Monster werd hiertoe een watertoren gebouwd. Maar de afstand tot Delft was zo groot dat er teveel drukverlies ontstond. Daarom werd ook in Delft een watertoren gebouwd, die aangesloten werd op de watertoren van Monster. Deze werd in 1895 in gebruik genomen. Zo kregen de Delftenaren schoon en veilig drinkwater. De poep werd niet meer in het oppervlaktewater geloosd, maar apart ingezameld en verkocht aan boeren en tuinders. Delft was na Groningen hierin koploper. In Delft ging deze dienstverlening tot ver in de 20ste eeuw door. In het archief is te vinden dat in 1974 de poep-ophaaldienst, de 'tonnenboer', in de Delftse binnenstad nog steeds actief was. De 'tonnenboer' was tijdelijk. Definitief was om het Delftse afvalwater te zuiveren in aparte installaties. Eerst in Houtrust nabij Scheveningen en thans in de Harnaschpolder.

 

We hebben het probleem onder controle gekregen. Het heeft meer dan een halve eeuw geduurd en vele miljarden gekost. Maar het is gelukt om drinkwater en afval van elkaar te scheiden. Cholera komt in onze omgeving veel minder voor. Riolering wordt wel het beste medicijn ooit tegen cholera genoemd. We zijn nu in staat om vervolgstappen te zetten. In 2008 zijn de waterschappen gestart met projecten die tot doel hebben om energie en grondstoffen uit het afvalwater te winnen. In de Harnaschpolder wordt al warmte uit het afvalwater teruggewonnen waarmee huizen worden verwarmd. Ook wordt hier fosfaat teruggewonnen dat een uitstekende meststof is. Het gezuiverde afvalwater wordt nog geloosd op de Nieuwe Waterweg en op zee. Maar er zijn plannen om dit gezuiverde water zodanig na te zuiveren dat het weer een onderdeel kan worden van de waterketen. We doen dan feitelijk hetzelfde als in het midden van de 19de eeuw, alleen nu op een schone wijze.

Meer berichten