Schrijver en journalist Marcel de Jong in de kerk waar zijn roman zich afspeelt: 'Een bizar verhaal dat echt gebeurd is.' Foto: René van Walhout
Schrijver en journalist Marcel de Jong in de kerk waar zijn roman zich afspeelt: 'Een bizar verhaal dat echt gebeurd is.' Foto: René van Walhout (Foto: )
Bespiegelingen

Robots aan de macht

Bespiegelingen door Marcel de Jong

Delft is de kraamkamer van de robots. Deze met computerhersens gezegende wezens zijn ware alleskunners. Ze vliegen in de vorm van drones langs de schappen in een magazijn, maken kaas en vervullen zelfs de rol van helpdeskmedewerker van een telefoonprovider. Die stem die zo met uw klachten mee lijkt te leven, is niets anders dan een computer aan de andere kant van de wereld.

Het zijn slimme wezens, die robots. Ze leren zichzelf om steeds beter te functioneren. Ze zijn ook efficiënt, snel en vragen nooit of ze een dagje vrij mogen. Griep hebben ze ook nooit, net zomin als sombere gevoelens of behoefte aan een aai over hun bol.

Ook mijn werk als schrijver komt in handen van die zelflerende machines. In Amerika kunnen robots binnen een mum van tijd een artikel schrijven over pak 'm beet een overstroming in Florida. Als schrijver ben ik straks overbodig, net zoals de kassière in de supermarkt. Niet meer van waarde zoek ik dan steun bij een psychologisch algoritme op internet. Digitale incheckpalen nemen de plaats in van receptionisten, Robocops vervangen politiemensen en verpleegsters worden voorbijgestreefd door computergestuurde zusters met mechanische armen.

De automatisering is een zegen voor onze economie, zeggen wetenschappers vaak. Maar niemand hoor ik zich afvragen wat die digitalisering betekent voor de relaties tussen mensen. De robot naast het ziekenhuisbed zal ongetwijfeld foutloos handelen, de robo-schrijver keurig zijn artikelen op tijd afleveren, de incheckpaal patiënten netjes de weg wijzen. Maar waar blijft de menselijke maat? Werkelijk inlevingsvermogen? De hand op je rug, de welgemeende woorden van steun? Of is dat ook te programmeren? Ik mis in alle gesprekken over robotica de ethische kant van die zelflerende machines. Alles wat kan is goed, lijkt het wel. Efficiency en effectiviteit zijn de heersende normen. Maar gevoel, sociale cohesie, werkelijk menselijke warmte zijn toch ook van waarde? Misschien is het goed dat de scheppers van al die robotica daar openlijk stil bij staan.

Meer berichten