Foto: Justyna van Grootveld

Koplopers hard nodig voor innovatie

Door: Geert van Grootveld

Duurzaam Delft

Koplopers zijn mensen met een ijzersterke missie. Wanneer een koploper van A naar B wil dan zal hij of zij ook in B aankomen. Bij voorkeur via een rechte lijn. Dat is het kortst en meestal het snelst. En als er vanwege allerlei barrières een omweg nodig is dan wordt die omweg gekozen. Het punt B zal worden bereikt.

Delft - Voor innovatie zijn koplopers hard nodig. Zij leiden veelal de weg naar verandering. Zij maken de toekomst zichtbaar. Dankzij hun missie die zich vertaalt in een ijzersterke daadkracht.

Het gistproces

Eén van die koplopers was Jacques van Marken. Geboren in Dordrecht in 1845. In 1867 afgestudeerd als eerste scheikundig technoloog aan de Polytechnische School in Delft, de huidige TU Delft. Als jonge technoloog kreeg hij de opdracht om na te gaan of een gistproces dat in Oostenrijk was ontwikkeld enige betekenis voor Delft zou kunnen hebben. Als grondstoffen voor dit proces werden meel, gerst en rogge gebruikt. Hier werd via een kiemproces eerst een suikeroplossing van gemaakt. Hieraan werd een beetje gist toegevoegd dat vervolgens zeer snel groeide. De gist werd afgeschept. Tijdens het proces wordt ook spiritus gevormd. Delft werd als vestigingsplaats van de fabriek gekozen vanwege haar logistieke positie. Met een treinstation en aan het water. De statuten van de NV Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek werden in maart 1869 getekend. Deze maand 150 jaar geleden.

De arbeiderskwestie

De strijd die er voorheen heerste tussen kapitaal en arbeid zou geen strijd moeten zijn, maar een symbiose. De een kan niet zonder de ander. Van Marken zag dit en wist dat juist dankzij de arbeiders de fabriek een kans van slagen krijgt. "De fabriek voor allen, en allen voor de fabriek" was zijn slogan. Communicatie en zorg waren geboden. Daarom werd de vereniging De Kern opgericht. De eerste bedrijfsvereniging in Nederland. De belangen van de medewerkers en het belang van de onderneming stonden hier centraal. Communicatie vond plaats via 'de Fabrieksbode', een bedrijfstijdschrift. Het was het eerste bedrijfstijdschrift ter wereld en heeft ongeveer 120 jaar bestaan. Een prestatie die in het Guinness Book of Records een terechte plaats verwierf.

Een minimaatschappij

De beloning die de medewerkers kregen ging verder dan alleen geld voor arbeid. De Gist ontwikkelde zich tot een soort minimaatschappij. Er werd niet alleen gezorgd voor werk en inkomen, maar ook voor huisvesting, ontspanning, een oudedagsvoorziening. Nog steeds is het Agnetapark een genot om in te wandelen. Een schitterende tuinstadswijk. Daar woonden de arbeiders en ook Jacques en Agneta van Marken. Dit sloeg in eerste instantie niet zo aan. De arbeiders wilden afstand. De baas echter niet. Er gaan stemmen op om in het Agnetapark een Van Marken museum te vestigen. Terecht! Koplopers verdienen een podium. Dat geldt zeker voor Van Marken.

Meer berichten