Jeroen Stolk ging voor de gelegenheid zelf terug in de tijd van Pieter de Hooch (Foto: Barbara van Gelder, something Extra).
Jeroen Stolk ging voor de gelegenheid zelf terug in de tijd van Pieter de Hooch (Foto: Barbara van Gelder, something Extra). (Foto: Barbara van Gelder)

Welke personen staan op het doek?

Door: Jeroen Stolk

Deel 3 Pieter de Hoogh

De dame aan tafel naast Volckerus zal zijn vrouw Helena Meermans zijn. Volckerus houdt een witte zakdoek vast aan de kant van de dame naast hem. De witte zakdoek symboliseert de liefde.

Delft - De kleur van een zakdoek, maar ook het eventueel aanwezige borduursel kon verschillende betekenissen hebben. In bijvoorbeeld het stuk Othello van William Shakespeare (ca.1602) speelde de liefdessymboliek van de zakdoek een grote rol.. De echtgenote van de dominee houdt de tros druiven bij de steel vast. Dit symboliseert haar kuisheid. De hond aan de voeten van de andere zittende dame verbeeldt trouw, hoewel het in deze context misschien gewoon om de huishond kan gaan. Zij zou een trouwe vriendin van het domineeskoppel kunnen zijn. Dit verklaart tevens waarom zij bij hen aan tafel zit. Het koppel uiterst links vormt overduidelijk ook een echtpaar. Dit valt niet alleen uit de lichaamshouding af te lezen maar ook weer uit de zakdoek die de man vasthoudt.

Blijven er nog twee personen onbesproken: de heer op de trap bij de kloostermuur en de heer die we op de rug kijken. Aangenomen mag worden dat de man die van het tafereel wegloopt tot de naaste kring van de anderen behoort. Een dergelijk portret werd in opdracht vervaardigd en daar werden dus geen toevallige passanten op afgebeeld. De vraag is echter waarom hij niet herkenbaar werd afgebeeld. Had hij het gezelschap letterlijk en figuurlijk de rug toegekeerd? Verbleef hij wellicht in het buitenland? Of was hij overleden? Dit raadsel blijft vooralsnog onopgelost. De heer op de trap houdt gepaste afstand tot de jonge man en lijkt lager in importantie. Dit in tegenstelling tot de jongeling die prominent in het midden staat afgebeeld. Hij lijkt tot de familie Meermans te behoren. Niet alleen zijn er overeenkomsten met Helena Meermans, hij lijkt ook als twee druppels water op de Leidse burgemeester Johan Meermans. Deze had in 1659 de leeftijd van 35 jaar, zijn zoon was toen pas negen jaar oud. Kan de centraal afgebeelde jongeman 35 jaar oud geweest zijn of betreft het een ander familielid?

Conclusie

We kunnen de voorzichtige conclusie trekken dat het echtpaar van Oosterwijck op het doek vereeuwigd werd, alsmede een lid van de familie Meermans. Wie de overige personen waren zal misschien wel in nevelen gehuld blijven. De tijd zal het leren. En de Hoogh? Die kwam op 24 maart 1684 droevig aan zijn eind in het Amsterdamse dolhuis.

Naschrift redactie

Barbara van Gelder van Something Extra vond ons verhaal over de Delftse familie zo leuk, dat ze aanbood Jeroen Stolk in de kleding van het schilderij te steken. Het resultaat ziet u op bovenstaande foto. Wij hebben aangeboden met de onderzoekers van Museum Prinsenhof mee te denken in hun zoektocht naar de personen op het schilderij. Helaas wilden ze niet samenwerken. Wij zijn dan ook benieuwd naar hun bevindingen.

Deel 1 van dit verhaal vindt u hier: deel 1

En deel 2 hier: deel 2

Meer berichten